Kanal Darlığı
Omurilik Kanal Darlığı Nedir?
Omurilik kanal darlığı, omurganın ortasındaki kanalın çeşitli nedenlerle daralması ve bu daralmanın omurilik ile sinir köklerine baskı yapması durumudur. Tıbbi literatürde “spinal stenoz” olarak adlandırılan bu durum, özellikle ileri yaştaki bireylerde sık görülen bir omurga problemidir. Kanal daralması en çok bel bölgesinde ortaya çıksa da, boyun ve sırt bölgesinde de görülebilir.
Bu rahatsızlığın oluşumunda en önemli faktör yaşlanma sürecidir. Zamanla omurgadaki eklemlerde ve kıkırdaklarda meydana gelen dejeneratif değişiklikler, kanalın daralmasına yol açar. Disklerin su içeriğini kaybederek incelmesi, osteofit denilen kemik çıkıntıların (kireçlenme) oluşması ve bağların kalınlaşması, kanal hacmini giderek azaltır. Bazı bireylerde ise doğuştan gelen yapısal özellikler nedeniyle omurilik kanalı normalden daha dar olabilir ve bu kişilerde yaşlanmayla birlikte şikayetler daha erken ortaya çıkabilir. Ayrıca bel kayması (spondilolistezis) olan hastalarda, kaymanın derecesine bağlı olarak omurilik kanalında ikincil daralma gelişebilir. Geçirilmiş omurga kırıkları, omurga enfeksiyonları veya nadiren tümörler de kanal daralmasına neden olabilir. Bu durumların hepsinde ortak sonuç, sinir dokusunun sıkışması ve buna bağlı olarak çeşitli nörolojik belirtilerin ortaya çıkmasıdır.
Omurilik Kanal Daralmasının Belirtileri Nelerdir?
Omurilik kanal daralmasının belirtileri, daralmanın yerine ve şiddetine göre değişkenlik gösterir. En sık görülen şikayetler arasında bel veya boyun ağrısı bulunur.
Beldeki daralmalarda asıl karakteristik bulgu, yürümekle artan bacak ağrısıdır (nörojenik kladikasyo). Hastalar tipik olarak belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarında ağrı, uyuşma ve güçsüzlük hissettiklerini, oturup dinlenmekle bu şikayetlerin geçtiğini ifade ederler. Belirtilerin şiddeti genellikle zamanla artış gösterir. Başlangıçta sadece uzun mesafe yürüyüşlerde ortaya çıkan şikayetler, hastalık ilerledikçe daha kısa mesafelerde bile görülmeye başlar. İlerlemiş vakalarda kas güçsüzlüğü ortaya çıkabilir. Bu durum, merdiven çıkmada zorluk, ayak bileğini yukarı kaldıramama şeklinde kendini gösterir. Özellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde yürümekle artan bacak ağrısı şikayeti olduğunda, omurilik kanal daralması ihtimali mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
Boyun bölgesindeki daralmalarda ise şikayetler kollarda ve ellerde daha belirgindir. Özellikle ciddi daralmalarda, ellerde beceri kaybı ve düğme ilikleyememe gibi ince hareketlerde zorlanma dikkat çekicidir. Çok ileri düzeydeki kanal daralmalarında, mesane ve bağırsak kontrolüyle ilgili problemler ve bacaklarda güçsüzlüğe bağlı ayakta durmada zorluk gelişebilir.
Omurilik Kanal Darlığında Uygulanan Tedaviler Nelerdir?
Tedavi seçenekleri genellikle ameliyatsız (konservatif) yöntemler ve cerrahi müdahaleler olmak üzere iki ana grupta toplanabilir.
Ameliyatsız tedavi yöntemleri daha çok hafif ve orta şiddetteki vakalarda tercih edilir. Ağrı kesiciler, kas gevşeticiler ve bazen sinir ağrısına yönelik özel ilaçlar kullanılabilir. Fizik tedavi uygulamaları da konservatif tedavinin önemli bir parçasıdır. Özel egzersiz programları sayesinde bel kasları güçlendirilir ve omurgaya binen yük azaltılır. Epidural steroid enjeksiyonları ise sinir köklerindeki ödemi azaltarak şikayetlerin geçici olarak hafiflemesini sağlayabilir. Bunların yanı sıra kilo vermek, sigarayı bırakmak ve duruş pozisyonlarına dikkat etmek gibi yaşam tarzı değişiklikleri de tedaviye önemli katkı sağlar.
Cerrahi tedavi ise genellikle ileri derecede kanal darlığı olan, konservatif tedavilere yanıt vermeyen veya nörolojik kayıp riski taşıyan hastalarda düşünülür. Klasik cerrahi yöntem laminektomidir. Bu işlemde omurganın arka kısmındaki kemik ve bağ dokusu çıkarılarak kanal genişletilir ve sinirler üzerindeki baskı ortadan kaldırılır. Daha modern bir yaklaşım olan mikrocerrahi teknikle ise daha küçük kesilerle ve daha az doku hasarıyla tek taraflı girişimle kanal genişletilebilmektedir. Eğer kanal darlığına bel kayması da eşlik ediyorsa, füzyon cerrahisi gerekebilir. Bu yöntemde omurlar titanyum vidalarla sabitlenerek kaynama sağlanır.
Cerrahi müdahale kararı verirken hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve günlük yaşam aktiviteleri göz önünde bulundurulur. Erken teşhis edilen vakalarda ameliyatsız yöntemlerle başarılı sonuçlar alınabilirken, ileri vakalarda cerrahi müdahale yaşam kalitesini önemli ölçüde arttırır.